Yapay zekânın edebiyat dünyasındaki kullanımıyla ilgili tartışmalar, Kanadalı yayınevi Éditions du Boréal’in Haitili-Kanadalı yazar Thélyson Orélien ile iş birliğini sonlandırmasıyla yeni bir boyut kazandı. Yayınevi, yazarın ilk romanı C’était ça ou mourir üzerinde yapılan incelemelerde bazı belgelerin üst verilerinde yapay zekâyla ilişkili izlere rastlandığını açıkladı. Kararın ardından kitabın yeniden basılmayacağı ve yazarın yeni eserlerinin de yayımlanmayacağı bildirildi.
21 Ekim’de yapılan açıklama, yayınevinin yalnızca birkaç gün önce Orélien’e yönelik suçlamalar karşısında yazara destek vermesinin ardından geldi. Son incelemelerin ardından alınan karar, edebiyat eserlerinde yapay zekâ kullanımının sınırları ve yazarlık sürecinin nasıl doğrulanabileceği konusundaki tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
Yayınevi incelemesinde yapay zekâ izlerine rastlandı
Éditions du Boréal, romanın çalışma taslakları üzerinde bağımsız bir inceleme yaptırdığını ve bazı belgelerin üst verilerinde yapay zekâyla bağlantılı etiketler tespit edildiğini duyurdu. Yayınevi, bu bulguların ardından yazarla profesyonel ilişkisini sürdürmeme kararı aldığını açıkladı.
Bununla birlikte yayınevi, yapay zekânın romanın yazım sürecinde ne ölçüde kullanıldığının kesin olarak belirlenemediğini de vurguladı. Açıklamada, bu konuda kesin bir sonuca ulaşmanın muhtemelen hiçbir zaman mümkün olmayabileceği ifade edildi.
Söz konusu bulgular, romanın yapay zekâ tarafından yazıldığını tek başına kanıtlamıyor. Ancak inceleme sonuçlarının ardından yayınevinin aldığı karar, tartışmayı edebiyat dünyasının gündeminde tutmaya devam ediyor.
Thélyson Orélien yapay zekâ kullandığı iddialarını reddetti
Yazar Thélyson Orélien, romanını yazarken yapay zekâ kullandığı yönündeki iddiaları kabul etmiyor. Orélien, daha önce yaptığı açıklamalarda suçlamaları sert bir dille reddederek kitap üzerinde çalışmaya 2017 yılının sonlarında başladığını belirtti.
Yazarın aktardığına göre, 300 sayfayı aşan ilk taslak 2019 yılında tamamlandı. Orélien, bu tarihin ChatGPT’nin geniş kitleler tarafından kullanılmaya başlanmasından yıllar öncesine denk geldiğine dikkat çekti.
Yayınevi de başlangıçta yazarla birlikte çalışarak yazım sürecini belgeleyen kanıtları toplamaya çalıştığını bildirdi. Ancak bu girişimlerden kesin bir sonuç çıkmadı. Boréal, Orélien’in daha sonra konuya ilişkin ek bilgi sunmayacağını belirttiğini açıkladı.
Ödüllü romanın uluslararası yolculuğu sekteye uğradı
Fransızca C’était ça ou mourir adıyla yayımlanan roman, göç teması etrafında şekilleniyor. Eser, 2026 Prix du Roman Fnac ödülünü kazanarak önemli bir edebiyat başarısı elde etmiş ve 20’den fazla ülkede yayımlanması beklenen kitaplar arasında yer almıştı.
Ancak yapay zekâ kullanımıyla ilgili tartışmalar, romanın uluslararası yolculuğunu da etkiledi. Kitap, Fransa’nın prestijli Goncourt Edebiyat Ödülü değerlendirmesinden çekildi.
Yayınevinin son kararıyla birlikte eserin yeniden basılmayacak olması, tartışmanın yalnızca yazım süreciyle sınırlı kalmadığını ortaya koydu. Kitabın geleceği ve farklı dillere yapılması planlanan çevirilerin nasıl etkileneceği ise merak konusu oldu.
Edebiyatta yapay zekâ kullanımı tartışmaları büyüyor
Yapay zekâ araçları, metin yazımından düzenlemeye kadar pek çok alanda giderek daha fazla kullanılıyor. Ancak bu araçların edebî eserlerin üretim sürecindeki rolü, özgünlük, şeffaflık ve yazarlık sorumluluğu gibi konularda yeni soruları beraberinde getiriyor.
Okurlar, bir romanı yalnızca anlatılan hikâye için değil, yazarın kişisel deneyimini, duyarlılığını ve özgün anlatımını görmek için de tercih edebiliyor. Bu nedenle yapay zekânın yazım sürecine ne ölçüde katıldığı, özellikle edebî değer ve yazarlık kimliği açısından önem taşıyor.
Buna karşılık, bir belgede yapay zekâyla ilişkili bir etiketin bulunması, tek başına metnin hangi bölümlerinin nasıl üretildiğini açıklamıyor. Orélien’in romanına ilişkin tartışmada da temel sorunlardan biri, söz konusu teknolojinin kullanılıp kullanılmadığından ziyade, kullanıldıysa bunun eserin hangi aşamalarını ve ne ölçüde etkilediğinin belirlenememesi.
Romanın yazım sürecine ilişkin soru işaretleri sürüyor
Éditions du Boréal’in kararı, yayınevlerinin yapay zekâ kullanımına ilişkin şeffaflık beklentilerini ve eserlerin üretim sürecini doğrulama yöntemlerini yeniden gündeme getirdi. Orélien ise iddiaları reddetmeyi sürdürüyor.
Mevcut açıklamalar, yapay zekânın romanın ortaya çıkışındaki rolünü kesin biçimde ortaya koymuyor. Buna rağmen yaşananlar, edebiyat dünyasında yazarlık, özgünlük ve teknolojinin sınırları üzerine yürütülen tartışmaların somut sonuçlar doğurabildiğini gösteriyor.
Orélien’in eseri etrafında başlayan tartışmanın nasıl sonuçlanacağı henüz belirsizliğini korurken, olay yayınevleri ile yazarlar arasındaki güven ilişkisinin yapay zekâ çağında nasıl şekilleneceği sorusunu da gündeme taşıyor.
OkurLab'ı Google'da Takip Edin
Kültür sanat akışınızı siz yönetin.