Kitap okumayı seven pek çok kişi, kendisini tanıdık bir durumun içinde buluyor: Büyük bir heyecanla satın alınan kitaplar, okunmayı bekleyen bir yığın hâlinde birikiyor. Komodinin üzerinde, çalışma masasının köşesinde veya kitaplığın raflarında bekleyen bu eserlerin sayısı artarken okumaya ayrılan zaman giderek azalıyor. Japoncada bu alışkanlığı tanımlayan özel bir kelime bulunuyor: Tsundoku.
Tsundoku, okunmak amacıyla kitap satın almak ancak bu kitapları okumayı sürekli erteleyerek biriktirmek anlamına geliyor. Üstelik bu kavram, kitapların okunmadan kalmasını mutlaka kötü bir alışkanlık veya kişisel başarısızlık olarak değerlendirmiyor.
Tsundoku Nedir? Japon Kültüründen Gelen İlginç Bir Kavram
Japonca kökenli tsundoku kelimesi, bir şeyleri üst üste yığmak ve daha sonra okumak anlamlarıyla ilişkili ifadelerden türemiş durumda. Kelimenin sonundaki "doku" ise Japoncada okumayı ifade ediyor.
Bu kavramın geçmişi, internet alışverişinin ve modern kitapçılık anlayışının çok öncesine uzanıyor. Japon edebiyatı araştırmacısı Andrew Gerstle'nin BBC'ye aktardığı bilgilere göre tsundoku ifadesinin bir biçimi, 1879 yılında yayımlanan bir metinde kullanılmıştı. Söz konusu kullanımda, okunmamış kitaplarla çevrili bir öğretmen hicivli bir anlatımla tasvir ediliyordu.
Aradan geçen yıllara rağmen bu alışkanlık pek değişmiş değil. Kitapçıların vitrinleri, edebiyat ödülleri ve sosyal medya önerileri sürekli yeni kitaplarla karşılaşmamızı sağlıyor. Ancak okunmayı bekleyen eserlerin sayısı artarken kitaplara ayırabileceğimiz zaman aynı hızla artmıyor.
Kitap Satın Almak Neden Bu Kadar Keyif Veriyor?
Bir kitabı satın almanın verdiği mutluluk, bazen onu okumaktan alınacak keyiften bile önce geliyor. Yeni bir roman, farklı bir konu hakkında bilgi edinme fırsatı veya uzun zamandır öğrenmek istediğimiz bir beceri... Her kitap, gelecekte yaşayabileceğimiz yeni bir deneyimin kapısını aralıyor.
Bristol Üniversitesi'nden anatomist Michelle Spear, 2026 yılında The Conversation için kaleme aldığı yazısında bu durumu beklenti psikolojisiyle ilişkilendiriyor. Ödül mekanizmaları yalnızca bir deneyimden alınan hazza değil, o deneyimin gelecekte sağlayacağı düşünülen mutluluğa da tepki veriyor.
Bu nedenle henüz ilk sayfası bile açılmamış bir kitabı satın almak insana mutluluk verebiliyor. Ancak satın alma anındaki heyecan ile kitabı tamamlamanın verdiği tatmin aynı şey değil. İkisi arasındaki mesafe açıldıkça kitap yığınları, zaman zaman yerine getirilememiş hedefleri hatırlatan eşyalara dönüşebiliyor.
Okunmamış Kitaplar da Bir Değer Taşıyor
Okunmamış kitapların birikmesini yalnızca olumsuz bir alışkanlık olarak değerlendirmek doğru olmayabilir. Yazar ve akademisyen Umberto Eco, okunmamış kitapları tamamlanmayı bekleyen birer görevden ziyade gelecekte başvurulabilecek değerli bilgi kaynakları olarak görüyordu.
Nassim Nicholas Taleb ise The Black Swan adlı eserinde bu düşünceyi "antilibrary" (karşıt kütüphane) kavramıyla ele aldı. Bu yaklaşım, kişinin sahip olduğu ancak henüz okumadığı kitapların, aslında ne kadar çok şeyi bilmediğini hatırlatan bir kaynak olduğunu savunuyor.
Tsundoku ile antilibrary kavramları birbirine yakın görünse de aralarında önemli bir fark bulunuyor. Tsundoku, okunmak üzere alınan kitapların zamanla birikmesini tanımlarken antilibrary, okunmamış kitaplara bilinçli bir entelektüel değer yüklüyor.
Dolayısıyla bir kitabın kitaplığınızda yer alabilmesi için mutlaka okunmuş olması gerekmiyor. Bazen henüz keşfedilmemiş bir konuya duyulan merak da o kitabın değerini açıklamaya yetiyor.
Tsundoku Bir Sorun mu, Yoksa Merakın Bir Göstergesi mi?
Elbette kitap biriktirme alışkanlığının maddi açıdan zorlayıcı veya zamanla bunaltıcı bir hâle gelmesi mümkün. Merak duymak ve yeni kitaplar keşfetmek güzel olsa da her ilginin satın alma davranışına dönüşmesi gerekmiyor.
Bu nedenle okunmayı bekleyen kitapların sayısına odaklanmak yerine o an hangi kitabı okumak istediğinizi düşünmek daha anlamlı olabilir. Bazen uzun süredir rafta bekleyen bir romana yeniden şans vermek, yeni bir kitap satın almaktan çok daha keyifli bir deneyim sunabilir.
Sonuçta kitaplığınız, tamamlanmamış görevlerin listesi olmak zorunda değil. Aksine, ilgi duyduğunuz konuların, keşfetmek istediğiniz dünyaların ve henüz peşinden gitmediğiniz merakların bir haritası olarak da görülebilir.
OkurLab'ı Google'da Takip Edin
Kültür sanat akışınızı siz yönetin.