Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırıları yalnızca enerji ve ulaşım altyapısını değil, ülkenin kültürel üretimini de ağır şekilde etkiliyor. Son haftalarda düzenlenen saldırılarda yayınevleri, matbaalar ve kitap depoları hedef alınırken, milyonlarca kitabın yok olması Ukrayna yayıncılık sektörünü tarihinin en büyük krizlerinden biriyle karşı karşıya bıraktı.
Kharkiv'deki saldırıda 8 milyon kitap yok oldu
1 Ağustos'ta Rus ordusuna ait insansız hava araçlarının hedef aldığı Kharkiv kentindeki Ranok Yayınevi'nin ana deposu büyük ölçüde kullanılamaz hale geldi. Yayınevinin kurucusu Viktor Kruglov, ilk patlamanın ardından kısa süre içinde ikinci bir İHA'nın tesisi vurduğunu, çıkan yangının günlerce sürdüğünü söyledi.
Yangında betonarme yapının dahi ağır hasar aldığını belirten Kruglov, yaklaşık 8 milyon kitabın tamamen yandığını ifade etti. Yok olan eserler arasında Ukrayna genelindeki okullara dağıtılması planlanan 620 bin ders kitabı da bulunuyor.
İki ayda 13 milyondan fazla kitap imha edildi
Ukrayna Kültür Bakanlığı verilerine göre yalnızca yaz aylarında gerçekleştirilen saldırılar sonucunda 13 milyondan fazla kitap yok oldu. Bu rakam, ülkenin yıllık basılı kitap üretiminin yaklaşık üçte birine karşılık geliyor.
Bakanlık, yayınevleri ve matbaalarda oluşan doğrudan maddi zararın en az 39 milyon dolar seviyesine ulaştığını açıkladı.
Ukrayna: Yayıncılık sektörü bilinçli olarak hedef alınıyor
Ukrayna Kültür Bakanı Tetiana Berejna, saldırıların yalnızca ekonomik değil kültürel bir savaşın parçası olduğunu savundu. Berejna'ya göre Rusya, Ukrayna'nın kimliğini ve kültürel hafızasını zayıflatmayı amaçlayan sistematik bir politika izliyor.
Bakan, tarihte de Ukraynaca yayınların ve dil kullanımının çeşitli dönemlerde yasaklandığını hatırlatarak, bugünkü saldırıların da aynı yaklaşımın devamı niteliğinde olduğunu söyledi.
En az 40 yayınevi ve çok sayıda kitabevi zarar gördü
Ranok dışında son haftalarda en az 40 yayınevi ile çok sayıda kitabevi ve yayın tesisinin saldırılardan etkilendiği bildirildi.
Kruglov, yayıncılık sektörünün yalnızca ticari bir faaliyet olmadığını belirterek, kitap üretiminin ülkenin ulusal güvenliği ve kültürel bağımsızlığı açısından kritik öneme sahip olduğunu ifade etti.
Yayınevi dijital arşivleri sayesinde eserlerini yeniden basabilecek durumda olsa da, fiziksel altyapının yeniden kurulmasının uzun zaman alacağı belirtiliyor.
Yeni yazarlar için büyük risk oluştu
Saldırıların en önemli sonuçlarından biri de yayınevlerinin ekonomik olarak zorlanması nedeniyle yeni yazarlara yatırım yapma imkanlarının azalması olarak görülüyor.
Uzmanlara göre yayıncılar artan maliyetler nedeniyle daha az risk alarak satış potansiyeli yüksek çok satan kitaplara yönelmek zorunda kalabilir. Bu durum ise Ukrayna edebiyatına yeni yazarların kazandırılmasını zorlaştırabilir.
Kültür Bakanlığı, okul kütüphaneleri için kitap alımları, küçük yayınevlerine baskı desteği, kitabevlerine kira yardımı ve savaş riskine karşı sigorta programlarını içeren yeni bir destek paketi üzerinde çalışıldığını açıkladı.
Matbaaların yeniden ayağa kalkması yıllar sürebilir
Temmuz ayında füze saldırısına uğrayan Konvi Matbaası da sektörün yaşadığı yıkımın simgelerinden biri haline geldi. Saldırı sonrası üretim makineleri kullanılamaz hale gelirken, depolardaki milyonlarca kitap da zarar gördü.
Şirketin ticari direktörü Viktoriia Haidai, yalnızca yeni baskı makinesinin maliyetinin yaklaşık 1,2 milyon euro olduğunu, üretim kapasitesinin tamamen eski seviyesine ulaşmasının ise dört ila beş yılı bulabileceğini söyledi.
Haidai, saldırılar nedeniyle ders kitaplarının basım süresinin de önemli ölçüde uzayacağını ve bunun gelecek eğitim dönemlerini doğrudan etkileyebileceğini belirtti.
Sektör uluslararası destek çağrısı yapıyor
Yayıncılık sektörü temsilcileri, Ukrayna'nın savaş nedeniyle sınırlı mali kaynaklarını öncelikle savunmaya ayırmak zorunda kaldığını vurgulayarak, kültür ve yayıncılık alanının uluslararası destek olmadan toparlanmasının zor olduğunu ifade ediyor.
Uzmanlar özellikle bağımsız yayınevlerinin ayakta kalabilmesi için yabancı fonlar, uygun finansman modelleri ve yeniden inşa yatırımlarının kritik önem taşıdığı görüşünde.
Ranok Yayınevi'nin kurucusu Viktor Kruglov ise bağımsız bir Ukrayna'nın bağımsız bir yayıncılık sektörü olmadan varlığını sürdüremeyeceğini belirterek, kitapların ülkenin kültürel geleceği açısından vazgeçilmez olduğunu söyledi.
OkurLab'ı Google'da Takip Edin
Kültür sanat akışınızı siz yönetin.