İngiliz aristokrasisinin tanınan isimlerinden Charles Spencer’ın, kız kardeşi Prenses Diana’nın hayatını ve ölümünü anlattığı Swan Song: Diana, My Sister, yayımlanmasına kısa süre kala duyurulmasına rağmen edebiyat dünyasının gündemine hızlı bir giriş yaptı. Kitap, bu hafta İngiliz basınındaki eleştiri sayfalarında geniş yer bulurken, eleştirmenlerin ortak noktası Spencer’ın Diana’dan çok kendi geçmişi ve ailesiyle hesaplaşmasına odaklandığı görüşü oldu.
Penguin Michael Joseph tarafından yayımlanan kitap, Spencer’ın kız kardeşine dair kişisel hatıralarını merkeze alıyor. Ancak eser, yalnızca Diana’ya ilişkin anılarıyla değil, anlatıcısının kendi hayatına ve aristokrat ailesiyle ilişkilerine yaklaşımıyla da dikkat çekiyor.
Observer yazarı Tanya Gold, kitabı alışılmadık ve yer yer kendini kandırmaya açık bir anlatı olarak değerlendirirken, Spencer’ın geçmişindeki bazı kırılmalarla yüzleşmeye çalıştığını savundu. Financial Times yazarı Anna Whitelock ise kitabın sürükleyici, yer yer roman tadında ve zaman zaman dedikodu havasına yaklaşan bir anlatı sunduğunu belirtti. Whitelock’ın dikkat çektiği noktalardan biri de Spencer’ın tarih kitapları yazmış bir isim olmasına rağmen bu çalışmada kaynak kullanımının oldukça sınırlı olması.
Telegraph yazarı Anita Singh ise kitabı öncelikle Diana’ya yönelik sevgi dolu bir anlatı olarak değerlendiriyor. Singh’e göre Spencer’ın çocukluk yıllarına ilişkin bölümler özellikle dikkat çekici; bu kısımlar hem kardeşler arasındaki ilişkiye hem de aristokrat bir ailenin gündelik yaşamına dair ayrıntılar taşıyor.
Guardian yazarı Emma Brockes ise kitabın Diana hakkında olduğu kadar Charles Spencer hakkında da fikir verdiğini düşünüyor. Brockes’a göre anlatıda Spencer’ın kendi kırgınlıkları ve geçmişle hesaplaşmaları o kadar belirgin ki, bazı bölümlerde Diana’nın hikâyesinin geri planda kaldığı hissediliyor. Buna karşın eleştirmen, kitap boyunca Diana’nın sevgi, hüzün ve sıcaklık içeren bir portresinin ortaya çıktığını da kabul ediyor.
Times yazarı Johanna Thomas-Corr ise eseri yalnızca Diana’yı savunan bir anı kitabı olarak görmüyor. Ona göre kitap, Spencer ailesi ile diğer aristokrat çevreler arasındaki uzun süreli anlaşmazlıkların da izlerini taşıyor. Thomas-Corr’ın özellikle vurguladığı bir başka unsur ise Spencer’ın anlatıyı tamamen kendi sesiyle kurması; kitapta hayalet yazar, danışman ya da perde arkasında şekillendirilmiş bir anlatı bulunmaması.
Min Jin Lee’den eğitim, göç ve aile üzerine yeni roman
Haftanın öne çıkan bir diğer kitabı ise Min Jin Lee’nin American Hagwon adlı romanı. 4th Estate etiketiyle yayımlanan eser, Koh ailesinin çocukları ve ebeveynleri üzerinden 1992’den 2007’ye uzanan bir hikâye anlatıyor.
Romanın merkezinde eğitim, aile beklentileri, ekonomik baskılar ve göç deneyimi yer alıyor. Times yazarı John Self, Lee’nin özellikle keskin ve yoğunlaştırılmış diyaloglar kurmadaki başarısına dikkat çekiyor. Self, romanın ekonomik imkânların sınırlarını zorlayarak yaşamanın gündelik baskılarını etkili biçimde yansıttığını belirtiyor.
Observer yazarı Nicola Sturgeon da Lee’nin anlatımındaki zarafet, empati ve bilgi birikimine vurgu yaparken, kitabın yazarın edebiyatındaki belirgin özellikleri sürdürdüğünü ifade ediyor. Bookseller adına Madeleine Feeny’nin Lee ile gerçekleştirdiği söyleşide ise roman, eğitim, toplumsal yükselme arzusu ve göç temalarını bir araya getiren kapsamlı bir anlatı olarak öne çıkıyor.
Laleh Khadivi’den anne-kız ilişkilerine odaklanan roman
Haftanın dikkat çeken üçüncü kitabı ise Laleh Khadivi’nin Female Life on Planet Earth adlı çalışması. Oneworld tarafından yayımlanan roman, yazarın önceki üçlemesinden farklı olarak kadınların deneyimlerine ve anne-kız ilişkilerine odaklanıyor.
Romanın başkahramanı Heti, annesinin ölümünden bir yıl sonra kendisine gönderilen bir paket alıyor. Paketten çıkan üç fotoğraftan biri, annesi Anahita’yı elinde makineli tüfekle gösteriyor. Bu görüntü, Heti’nin annesi hakkında bildiğini düşündüğü her şeyi yeniden sorgulamasına yol açıyor.
Financial Times yazarı Lucy Popescu, kitabı Khadivi’nin önceki çalışmalarından belirgin biçimde ayrılan bir eser olarak değerlendiriyor. Popescu’ya göre roman, kadınlar arasındaki sırları, aile bağlarını ve özellikle anne-kız ilişkilerinin karmaşık yapısını araştırıyor.
Khadivi’nin sade ve konuşma diline yaklaşan üslubu da eleştirmenlerin dikkat çektiği unsurlar arasında. Özellikle noktalama işaretlerinin kullanılmadığı diyalogların, karakterlerin aileleriyle, arkadaşlarıyla ve çevrelerindeki insanlarla ilişkilerine daha doğrudan ve ham bir duygu kattığı belirtiliyor.
Bu hafta İngiliz basınında öne çıkan üç kitap, birbirinden farklı hikâyeler anlatsa da ortak bir noktada buluşuyor: aile, geçmiş ve kişisel hafıza. Spencer’ın Diana üzerinden kendi geçmişine dönmesi, Lee’nin aileyi eğitim ve göç ekseninde ele alması ve Khadivi’nin bir annenin ardında bıraktığı sırları araştırması, haftanın kitap gündemini büyük ölçüde kişisel hikâyeler etrafında şekillendiriyor.
OkurLab'ı Google'da Takip Edin
Kültür sanat akışınızı siz yönetin.