Hong Kong’da siyasi açıdan hassas kitapları okurlarla buluşturan bağımsız kitapçılar, artan polis soruşturmaları ve ulusal güvenlik yasalarının yarattığı belirsizlik nedeniyle giderek daha zor bir dönemden geçiyor. 2026 yılında bazı kitapçılara yönelik baskınlar düzenlenirken, kimi işletmeler kapılarını kapatma kararı aldı. Yaşananlar, kentte ifade özgürlüğü ve yayıncılık üzerindeki baskılara ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi.
Bağımsız kitapçılara yönelik soruşturmalar yoğunlaştı
2026 yılı boyunca Hong Kong’da bağımsız kitapçılar ve bu işletmelerle bağlantılı kişiler, güvenlik soruşturmalarının odağında yer aldı. Mart ayında Book Punch hakkında gündeme gelen gelişmelerin ardından, haziran ayında Hunter Bookstore ile bağlantılı kişiler hakkında da soruşturmalar yürütüldü. Temmuz ayında ise Have a Nice Stay ve Greenfield Bookstore polis baskınlarıyla karşı karşıya kaldı.
Kitapçılarla ilişkili bazı kişiler, “isyana teşvik” şüphesiyle gözaltına alındı. Daha sonra kefaletle serbest bırakılan bu kişilere yönelik soruşturmaların devam ettiği bildirildi.
Söz konusu gelişmeler, özellikle siyasi içerikli yayınlar satan işletmeler arasında endişeye yol açtı. Kitapçıların hangi yayınlar nedeniyle soruşturmayla karşılaşabileceğinin net olmaması, sektördeki belirsizliği daha da derinleştirdi.
Have a Nice Stay ekonomik kayıplar ve belirsizlik nedeniyle kapandı
Eski gazeteciler tarafından 2022 yılında kurulan Have a Nice Stay, artan baskıların gölgesinde faaliyetlerini sonlandıran kitapçılardan biri oldu. İşletme, mali kayıpların yanı sıra hangi kitapların yasak kapsamına girebileceğine ilişkin belirsizliklerin de kapanma kararında etkili olduğunu açıkladı.
30 Ağustos'ta kapılarını kapatan kitapçıya, son gününde çok sayıda kişi geldi. Mağazanın önünde oluşan uzun kuyruklar, yalnızca bir işletmenin kapanışına değil, Hong Kong'daki bağımsız kitapçılık kültürünün karşı karşıya olduğu zorluklara da dikkat çekti.
Kitapçının kapanması, siyasi açıdan hassas yayınları okurlara ulaştırmaya çalışan işletmelerin hem ekonomik hem de hukuki açıdan giderek daha fazla riskle karşılaştığı yönündeki kaygıları güçlendirdi.
Greenfield, Elmbook ve Luckwin de baskılardan etkilendi
Bağımsız kitapçılık sektöründeki daralma, Have a Nice Stay ile sınırlı kalmadı. Yaklaşık 50 yıldır faaliyet gösteren Greenfield Bookstore da kapanacağını duyurdu. Temmuz ayında düzenlenen Hong Kong Kitap Fuarı'na katılmaları engellenen Elmbook ve Luckwin ise sektör üzerindeki baskıların bir başka örneği olarak öne çıktı.
Hong Kong'un en eski bağımsız kitapçılarından biri olan Elmbook, kira sözleşmesinin sona ereceği Nisan 2027'de faaliyetlerini bitireceğini açıkladı.
Bu gelişmeler, bağımsız kitapçıların yalnızca polis soruşturmalarıyla değil, fuarlara katılım ve işlerini sürdürme koşulları gibi alanlarda da zorluklarla karşılaştığını gösteriyor. Özellikle uzun yıllardır faaliyet gösteren işletmelerin kapanma kararı alması, kentteki bağımsız yayıncılık ortamının geleceğine ilişkin soru işaretlerini artırıyor.
Yasaklı kitaplara ilişkin belirsizlik endişeleri artırıyor
Hong Kong yönetimi, uygulamalarını ulusal güvenliği koruma gerekliliğiyle açıklıyor. Buna karşılık insan hakları ve ifade özgürlüğü alanında çalışan kuruluşlar, bağımsız kitapçılara yönelik soruşturmaların yayıncılık dünyasında baskı oluşturduğunu ve kültürel çeşitliliği olumsuz etkileyebileceğini savunuyor.
Sektördeki temel sorunlardan biri de satışı yasaklanan kitaplara ilişkin açık ve kapsamlı bir listenin bulunmaması. Bu durum, kitapçıların hangi yayınları raflarında bulundurabilecekleri konusunda net bir çerçeveye sahip olmamasına yol açıyor. Olası hukuki sonuçlara ilişkin kaygılar, işletmelerin hangi kitapları satacakları konusunda daha temkinli davranmalarına neden olabiliyor.
Böyle bir ortamda yalnızca doğrudan yasaklarla değil, belirsizlik nedeniyle ortaya çıkan oto-sansür riskiyle ilgili endişeler de gündeme geliyor.
Ulusal güvenlik yasasının ardından daralan yayıncılık alanı
Hong Kong'da 2020 yılında yürürlüğe giren ulusal güvenlik yasası, kentteki siyasi ve toplumsal yaşam üzerinde önemli değişikliklere yol açtı. Yasanın ardından siyasi açıdan hassas bazı kitaplar kamu ve okul kütüphanelerinden çıkarılırken bağımsız yayıncılık alanı da giderek daraldı.
2026'da yaşanan baskınlar, soruşturmalar ve kapanma kararları, bu sürecin bağımsız kitapçılar üzerindeki etkisini yeniden gündeme taşıdı. Özellikle farklı siyasi görüşleri yansıtan yayınların satışa sunulması konusunda yaşanan belirsizlikler, okurların bilgiye erişimi açısından da önem taşıyor.
Hong Kong'daki gelişmeler, ulusal güvenlik gerekçeleriyle alınan önlemler ile ifade ve yayın özgürlüğünün korunması arasındaki gerilimi bir kez daha gözler önüne seriyor. Bağımsız kitapçıların faaliyet alanının daralması, yalnızca sektörün ekonomik geleceğini değil, kentte farklı düşüncelerin ne ölçüde dolaşımda kalabileceğini de yakından ilgilendiriyor.
OkurLab'ı Google'da Takip Edin
Kültür sanat akışınızı siz yönetin.